Bulletin 042 Vliegveld Volkel deel 8

Bulletin 042 Vliegveld Volkel deel 8
Door de “groep Volkel”, coördinator H. Talen

Radio stilte…
Hoewel de vliegtuigen van 411 en 412 Squadron dus nog op de grond stonden tijdens de aanval was er van een complete verrassing hier dus geen sprake. De Spitfires en de luchtafweerkanonnen wisten in ieder geval de Luftwaffejagers er van te weerhouden om gerichte aanvallen op Heesch te ondernemen. De schade die daar werd aangericht was dan ook gering te noemen. Het is niet duidelijk welke koerst de voorop vliegende Geschwader Kommodore, Oberst Ltn. Kogler en de II Gruppe heeft gevlogen na het passeren van het dorpje Beug. Omdat er bronnen zijn die vermelden dat JG 6 ook heeft deelgenomen aan de succesvolle aanval op het vliegveld Eindhoven, is het niet onmogelijk dat de II Gruppe daar de hand in heeft gehad. De mogelijkheid bestaat dat ze, na de ongeplande koerst verandering bij Beug en na het wegdraaien van de Gruppen III en I, nog enige tijd dezelfde koers zijn blijven vliegen om de overgebleven vliegtuigen de gelegenheid te geven de formatie weer te herstellen. Men moet niet vergeten dat het vliegen van een bocht met een formatie ter sterkte van ongeveer 70 toestellen een niet eenvoudige zaak is, zeker niet als dat op zeer lage hoogte dient te gebeuren. Bovendien werd de II Gruppe op dat moment ook zelf aangevallen door de Spitfires van Heesch. Ltm. Karl Grabmair van 5./JG 6 kwam daarbij om het leven. Zijn Fw 190A-8 (Wn.r.175049 witte 7) stortte neer te Keldonk-Hool, dat is Z.W. van Erp. (SGLO T4979)

Een extra handicap was dat op dat tijdstip er nog radiostilte was bevolen om de operatie geheim te kunnen houden. De Geschwader Kommodore had dus geen enkele mogelijkheid om zijn vliegtuigen terug te roepen en de formatie te herstellen. Bovendien is het van Beug naar Eindhoven hemelsbreed maar ongeveer 22 km, dus maar enkele minuten vliegen; voor men de eigen problemen had kunnen oplossen was men dan ook al betrokken geraakt in de aanval van JG 3 daar.

Treffen…
Om iets over kwart over negen zag een ooggetuige op ongeveer 50 meter hoogte 12 a 13 Fw 190’s vlak achter en bij elkaar aan de Z.W. zijde van Uden langsvliegen in Z.O. richting. Enkele minuten hierna volgden er nog eens 2 à 3. Er werden op dat moment schoten gehoord uit de richting van Heesch. Mogelijk is dat deze langs vliegende formatie een deel was van I./JG 6 dat na een korte aanval op Heesch/B.88 tot de slotsom was gekomen dat men het verkeerde vliegveld had aangevlogen en nu op zoek naar Volkel. Eén van deze Fw 190’s had een rode spinner en of een rode neus-onderkant. Ook deze groep vond het vliegveld Volkel niet, hoewel ze er bijzonder dicht langs moeten zijn gekomen. Mogelijk waren zij het die op de strip De Rips/B.84 een Typhoon van No. 164 Squadron in brand schoten. Op deze strip, die indertijd door de Luftwaffe was aangelegd als “uitwijkhaven” voor de Ju 88 nachtjagers van Volkel, stonden op dat moment de Squadrons 164 en 183. Zij waren daar die morgen vanaf Gilze Rijen naartoe gevlogen, nog voordat de Luftwaffe aanval losbarstte. Toen Webber van No. 183 Squadron daar die morgen zijn Typhoon op de grasmat wilde neerzetten, werd hij door een P.-51 neergeschoten (SGLO T4935). Mogelijk was het dit toestel dat die dag in de bossen rond het radarstation Bazi, tussen Rips en Milheeze, neerkwam en waarin de vlieger omkwam.

In het gebied vanaf Aarle-Rixtel tot aan de Duitse grens werden de diverse groepjes van JG 6 echter de pas afgesneden door de RAF, en een luchtgevecht volgde. Bij Helmond vond ook een treffen plaats tussen 4 Typhoons van No. 439 Squadron die terugkeerden van een vroege weerverkenning en 15 Fw 190’s van het terugvliegende 15./JG 3. Dezen hadden kort daarvoor met succes Eindhoven aangevallen. Ook twee Spitfires mengden zich in dit gevecht dat 5 minuten duurde. Uffz. Gerhard Schmidt z’n Fw 190 (SGLO T4971) werd neergeschoten nadat hijzelf de Typhoon van Fg/Off Angelin (SGLO T4945) had neergehaald. Het 15./JG 3 verloor daar maar één Fw 190, maar in dit gevecht vielen er meer, zodat het mogelijk is dat de anderen tot JG 6 behoorden, dat ook omstreeks deze tijd aankwam vanaf Heesch of via Eindhoven. De Fg/Off Laurence en Fg/Off Fraser, beiden van No. 439 Squadron claimden elk twee Fw 190’s te hebben neergehaald.

Hptm. Eweld Frost, de Gr. Komm van I./JG 6 werd licht gewond gevangen genomen te Aarle-Rixtel (Fw 190A-8, Werknr 736173 rode 12). (Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017)
Feldw. Helmut Grislauski met zijn Fw 190A-8 (Werknr. 73741, witte 16, 5./JG 6) maakte… (noot redactie: s.v.p. de werknummers als hier genoemd omwisselen!) een noodlanding ten Oosten van Venray in een bos aan de Geysterse weg tussen Geysteren en Oostrum. Tengevolge van een beginnende brand werd hij met verbrande haren uit zijn jager gehaald en door 4 man weggedragen, omdat hij niet meer kon lopen. Hij werd naar het Engelse lazaret bij Camps in Oostrum gebracht.(Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017)

Geen bewijs…
In de Vredepeel, gelegen tussen Rips en Venray, kwamen vlak bij elkaar 3 Duitse toestellen neer. Het waren twee Bf 109’s en één Fw 190. Van de laatsgenoemde kwam de vlieger om het leven, evenals één van de Bf 109 vliegers. De mogelijkheid bestaat dat zij in de gemeente Bakel werden begraven. Het is bekend dat Uffz. Hans Schaupp van 10./JG 6 (Bf 109G-14, werknr. 784968, zwarte 5) (SGLO T5045) voordat hij naar IJsselstein (L12imburg) werd overgebracht, eerst begraven is geweest in de gemeente Bakel. De andere Bf 109 zou gevlogen kunnen zijn door Uffz. Rudolf Schlossborn van 9./JG 6, welke gevangen werd genomen. Hij vloog de witte 4 met Werknr. 490704. (SGLO T5041) Als piloot voor de Fw 190A-8 in de Vredepeel komen in aanmerking Uffz. Karl Fries van 4./JG 6 (SGLO T4978) en Uffz. Karl Heinz Riedel (SGLO T4983) van 7./JG 6; beiden hebben begraven gelegen in de gemeente Bakel. Helaas hebben we voor bovenstaande beweringen nog geen bewijs kunnen vinden.

Bij Venray zou ook zijn neergekomen Ltn. Hans Wulff van 8./JG 6; hij werd licht gewond gevangen genomen. Waar zijn Fw 190A-8 (werknr. 960224, blauwe 4) (SGLO T4984) precies neerkwam weten we nog niet. Rond Venray kwamen op 1 januari 1945 5 of 6 Fw 190’s naar beneden en maar van één van deze vliegtuigen is ons de vlieger bekend, nl. Grislauski (Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017). Voor Ltn. Wulff worden als crashplaats ook wel opgegeven “bij Volkel”en 40 km N.N.O. van Eindhoven. Dit laatste is echter bij Grave! In het gebied rond Venray kwamen ook om het leven:

-Uffz. Güldenpfenning van 7./JG 4 met een Fw 190.(Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017)
-Uffz. Barion van 12./JG 11 met een Fw 190A-8. (SGLO T4991)
-Fw Reschke van 6./JG 11 met een Bf 109. (SGLO T5048)

Oberst Ltn. Kogler, leider van de JG 6 formatie kwam zelf aan de grond op 7 km ten westen van Sevenum, (Fw 190A-9, werknr 980543) (SGLO T4975) hij werd licht gewond gevangen genomen. Noordelijk van Venlo schoot Fw. Schubert van JG 6 een hem achtervolgende Typhoon neer (SGLO T????). Het JG 2 dat op weg terug ook langs Venlo vloog, verloor ten zuiden van Helmond, bij Mierlo een Fw 190D-9 (Lt. Clemens van 10./JG 2). (SGLO T4967) Van 13./JG 4 kwam ten zuidoosten van Helmond Uffz. Anetzhuber om het leven (Bf 109, witte 2).(Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017)

Eigen luchtafweer…
Wat er ondertussen gebeurde met de Bf 109’s van JG 6 die in gevecht waren geraakt met de Spitfires van Heesch, is ongeveer wel op te maken uit het crashpatroon van deze Gruppe III. Hun vliegtuigen vielen tussen Oss, Eindhoven, Nijmegen en Weert. De formatie werd dus uit elkaar geslagen door de Spitfires van No. 401 Squadron. Fg/Off Cameron claimde 3 Bf 109’s en Flt Mac Kay 2 Bf 109’s en 1 Fw 190. Dit alles binnen 10 minuten na het begin van de aanval op Heesch. De Fw 190 claim van Mac Kay betrof mogelijk Ltn. Grabmair, die zoals we al zagen, neerkwam te Keldonk-Hool. (SGLO T4979) Onder de claims van Mac Kay waren er twee van Bf 109’s die zonder dat hij een schot loste, tegen de grond vlogen. Dat waren Uffz. Betz te Beug (SGLO T5044) en Ofhr. Krumm (SGLO T5047) tussen Nistelrode en Berghem ( ? ). De Gruppe Kommandeur, Major Kühle kwam neer te Woensel (Bf 109G-14 werknr 460339). Hij kwam om het leven. (SGLO T5039)

Uffz. Schaupp zou, zoals we al eerder schreven (SGLO T5045), in de Vredepeel zijn gescrashed. Staffel Kap. Hptm. Kinderl van 11./JG 6 (werknr 492182) werd gevangen genomen te Hunsel, Z.O. van Weert(Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017), dus het meest zuidelijk van allen. Van bovengenoemde Gruppe werden ook nog een Bf 109 neergehaald bij Wanroy (Oblt. Gerlach, 9./JG 6, witte 10, Werknr 784778) (SGLO T5042) en één op 8 km O.Z.O. van het vliegveld Volkel, in de Wanroyse Peel (Uffz. Rose, 9./JG 6, witte 4, werknr. 785763) (SGLO T5043). Beide vliegers werden krijgsgevangen gemaakt. Het is mogelijk dat deze twee de weg kruisten van de vroegtijdig van een vlucht op Duitsland terugkerende vlieger van No. 442 Squadron Flt.Lt. Gordon. Hij claimde 2 Bf 109’s, maar werd daarna zelf door het luchtafweergeschut van het vliegveld Volkel getroffen. Hij noodlandde zijn kist aan de oostrand van het dorp Uden. Zelf was hij gewond aan hals, polsen en rug en het was maar goed dat hij niet direct de beschikking had over vervoer, want dan had het er niet best uitgezien voor de bemanning van de luchtafweer daar! Bij Groesbeek kwam tot slot nog de Bf 109 van Ofw. Schwerdfeger (11./JG 6, gele 19, Werknr 784986) naar beneden; de vlieger kwam daarbij om het leven. (SGLO T5046)

Teruggeroepen..
Op Heesch bleef No. 412 Squadron zoals we al zagen, gedurende de aanval aan de grond en startte pas om 09.30 uur. Het gelukte JG 6 niet één van de Spits op de grond in brand te schieten. Dit squadron raakte daarna in gevecht met meer dan 30 Fw 190’s bij Venlo, die op de terugweg waren. Vijf vliegers van No. 412 Squadron (Doak, MacPherson, Smith, Dover en Kelly) claimden daar 4 Fw 190’s. Het No. 442 Squadron dat gestart was voor een vlucht naar Duitsland, raakte, nadat ze werden teruggeroepen in gevecht gewikkeld met veel Fw 190’s van Venlo. De vlieger Flt. Lt. Piere claimde aldaar twee Fw 190’s en Flt. Lt. Keene schoot er één neer. Deze laatste vlieger werd daarna als enige Spitfire van dit Squadron in dit gevecht neergeschoten. Hij kwam hierbij om het leven. (Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017)

Twee Me 262’s, die zich ook in het gevecht mengden, werden beschadigd. Flt. Lt. Smith, eveneens van No. 442 Squadron, keerde, net als Gordon eerder terug. Dit in verband met droptank-problemen en claimde een Duitse jager bij Eindhoven. Het No. 441 Squadron, dat van een aanval op Twente moest worden teruggeroepen, claimde 2 Fw 190’s bij Buurse in Overijssel. Eén van deze 2 Fw 190’s werd gevlogen door Uffz. Von Hooven van 12./JG 54 (SGLO T5012). Flt.Lt. Audet schoot ze beiden neer. Volgens de RAF schoot de 126 Wing van Heesch op 1 januari 1945 24 Luftwaffe-kisten neer, tegen het verlies van slechts één Spitfire, die van Flt.Lt. Keene. De crashlanding van Flt.Lt. Gordon rekenden ze blijkbaar niet mee. We mogen aannemen dat een groot gedeelte van de claims van 126 Wing betrekking had op vliegtuigen van JG 6.

Jonge vlieger…
Ten Zuid Westen van Haps maakte een Duitse jager die dag een noodlanding. Het toestel scheerde rakelings langs de boerderij van de heer Raymakers aan de St. Hubertseweg tussen St. Hubert en Haps, voordat het de bevroren grond raakte en met zijn neus in een greppel dook. Het toestel kwam van de richting Volkel. De vlieger zat beklemd in de cockpit en de Engelse militairen die snel ter plekke waren, moesten stukken van het vliegtuig wegbuigen voordat ze de vlieger eruit konden halen. Maar eerst namen ze hem zijn pistool af. Hij was gewond aan benen en gezicht. Door de landingsschok was hij vermoedelijk met zijn neus tegen het dashboard geslagen en verloor daardoor veel bloed. Het viel de omstanders op dat het een bijzonder jonge vlieger was en later werd verteld dat hij pas 19 jaar oud was. Het is mogelijk dat het hier handelt om Obltn. Gerlach, alhoewel hij volgens de RAF bij Wanroy neerkwam. Gerlach was 23 jaar, wat ook nog jong is voor een vlieger. Van JG 6 was hij in elk geval niet de jongeste die meeging op deze vlucht. Op de verlieslijst staan er verschillenden van 20 en 21 jaar. Ons is niet bekend of Gerlach inderdaad gewond is gevangen genomen. (SGLO T5042)

Van Volkel…
Van de 122 Tempest Wing op Volkel waren voor de “aanval”  al minstens twee Squadrons gestart. No. 3 Squadron was al in de lucht om 08.30 uur voor een patrouille en van No. 486 Squadron waren al een aantal Tempest’s gestart voor een gewapende verkenning bij Hanover. Deze laatsten werden boven Arnhem teruggeroepen en naar Eindhoven gestuurd. Squadronleader Umbers D.F.C. schoot een Fw 190 en een Bf 109 neer. F/G Trott, P/O Hooper en P/O Sheddan claimden elk ook een Fw 190. Van No. 3 Squadron schoot F/S Rose een Bf 109 neer en F/O Butcher en W/O Worley deelden samen een Bf 109 claim op 1 januari 1945. Die dag verloor dit Squadron een Tempest door Flak. De piloot sprong er op tijd uit en vloog diezelfde dag nog drie andere missies(Note webmaster: not listed in the lossregister in October 2017). Fg/Off. Ness en Plt./Off. Shaw van No. 56 squadron, eveneens van Volkel schoten die dag elk een Bf 109 neer. No. 80 Squadron was om 10.35 uur boven Paderborn en Bielefeld. Van dit Squadron dook Fg/Off Garland achter twee Fw 190’s aan, opende het vuur en liet ze beiden ontploffen.

Of 472 squadron die dag nog vluchten maakte is ons niet bekend. Dit geld eveneens voor 174 en 164 Squadron van de 121 Wing (Typhoon). Boven het veld Volkel werd JG 6 niet waargenomen. Wel zag men formaties langs komen, die kennelijk op de terugweg waren. Om ongeveer tien voor tien kwamen ongeveer 10 vliegtuigen tussen Odiliapeel en de basis langs. Ze werden beschoten door de Engelse ‘flak’, maar vlogen zo laag dat de kanonnen haast niet konden vuren zonder de huizen te raken. De toestellen, vlogen zo laag dat de mensen in Odiliapeel de vliegers duidelijk konden zien zitten en hun hoofden konden zien draaien. De groep vloog verder in de richting van Gennep. Iets verder zuidelijk vlogen nog meer toestellen. Mogelijk betrof het hier toestellen van JG 1, die Eindhoven hadden aangevallen of JG 3 dat terugkwam van België.

Om ongeveer half tien was er een luchtgevecht geweest boven Uden. Kogels sloegen toen in de St. Jansstraat. Enkele vliegtuigen vlogen van Zuid naar Noord over het westelijk deel van het dorp Uden. Ze waren in een gevecht gewikkeld en vlogen erg laag. Even daarna zag men twee rookpluimen in de richting van Nistelrode oprijzen. Men was getuige geweest van het neerschieten van de Bf 109 (gele 1 werknr. 330469) van Obfhr. Naumann van II./JG 3. Zijn toestel viel Z.O. van Nistelrode, te Laag-Slabroek. De RAF vond later zijn uitgebrande wrak. De vlieger kwam om het leven en werd begraven te Nistelrode. Later werd hij herbegraven te IJsselstein. (SGLO T5035)

Alleen succes met Eindhoven…
Volgens de RAF vonden zij op Volkel van JG 3 ook de Fw 190A-8 (Gele 10, Werknr 682751) waarin Uffz. Grell (15./JG 3) zou hebben gevlogen  (SGLO T4970) en van JG 6 de Fw 190A-8 (Witte 1, Werknr 69221) van Staffelkapitän Hptm. Katz (5./JG 6) (Werknr 960221, SGLO T4981). In ieder geval is zeker dat de RAF nooit het vliegtuig van Katz (rode 12 ? ) kan hebben gevonden op Volkel, omdat deze op 4 januari 1945 als een “unbekannte” Hauptmann werd begraven op de Oosterbegraafplaats te Enschede. Later werd hij overgebracht naar IJsselstein. Hij werd door eigen Flak bij Enschede neergeschoten. Maar wie vloog er dan in de witte 1 die op Volkel werd gevonden? Het is ook nog erg twijfelachtig of Grell wel op Volkel omkwam. Andere bronnen noemen als crashplaats namelijk Keulen.

Van Uffz. Schlossborn (9./JG 6) (SGLO T5041) en Uffz. Schneider (7./JG 6) (SGLO T4982)ontbreken ook nog de juiste crashplaatsen. De eerste werd gevangen genomen, de tweede kwam om het leven. Beide toestellen moeten in de omgeving van Volkel zijn gevallen.

In Duitsland kwamen van JG 6 nog neer Uffz. Schröttle van 8./JG 6; hij viel te Kirchhellen. Uffz. Zangerle van 1./ JG 6 te Ziegenheim en Uffz. Voss van 1./JG 6 op 5 km W. van Lingen, Ems. Van de ongeveer 70 uitgezonden vliegtuigen van JG 6  kwamen er 23 niet terug. 14 vliegers kwamen hierbij om het leven. Het doel Volkel werd echter niet bereikt en ook op Heesch en De Rips was de schade niet noemenswaard. Mogelijk was de Fw. Schubert de enige vlieger van JG 6 die een Engelse jager neerschoot. Voor JG 6 dus een bijzonder slecht resultaat. Voor enkele van de langs Venray en Venlo terugvliegende jagers van JG 6 was het niet mogelijk hun basis nog te bereiken. De reeds eerder genoemde Schwarmführer Fw. Karl Schubert van 1./JG 6 landde daarna met zijn Fw 190A-8 op Twente, het veld waar Hptm. Katz zeer waarschijnlijk ook naar op weg was geweest. Door de vele Geallieerde jagers die in de lucht waren kon Schubert pas tegen de avond doorvliegen naar Delmenhorst.

JG 6 was de eenheid die tijdens deze aanval de meeste commanderende officieren verloor, nl. zes:
-Oberst Ltn. Kogler, Geschwader Kommandeur (SGLO T4975)
-Hptm. Trost, Gruppenkommandeur (SGLO T4977)
-Major Kühle, Gruppenkommandeur (SGLO T5039)
-Hptm. Katz, Staffelkapitän (SGLO T4981)
-Obtn. Gerlach, Staffelkapitän (SGLO T5042)
-Hptm. Kindler, Staffelkapitän (SGLO T5040)

Alleen de aanval van JG 3 op Eindhoven was een enorm succes, overal elders waren de Duitse  verliezen veel te zwaar ten opzichte van de aangerichte schade. Tot zover dat deel dat handelt over de 1 januari aanvallen van 1945.

Also see:
Bulletin 034 uit juni 1978 Vliegveld Volkel deel 1
Bulletin 035 uit augustus 1978 Vliegveld Volkel deel 2
Bulletin 036 uit september 1978 Vliegveld Volkel deel 3
Bulletin 038 uit november 1978 Vliegveld Volkel deel 4
Bulletin 039 uit december 1978 Vliegveld Volkel deel 5
Bulletin 040 uit januari 1979 Vliegveld Volkel deel 6
Bulletin 041 uit februari 1979 Vliegveld Volkel deel 7
Bulletin 042 uit juni 1979 Vliegveld Volkel deel 8

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>