Bulletin 038 activiteiten in mei 1940 van de Geallieerden

Bulletin 038 uit november 1978 in mei 1940 door Henny Kwik:

Operationeel zijn in de meidagen van ’40 de luchtmachten van Engeland, Frankrijk en Duitsland aktief aan het ‘werk’ geweest boven ons land. En uiteraard ook de Nederlandse Luchtmacht.

Van Franse zijde namen de volgende typen vliegtuigen deel:
Morane Saulnier Ms 406C-1
Loiré Nieupart Ln-40
Bloch MB 152
Loiré & Olivier Leo 45 B-4
Bréquet 693
Vought Sikorsky VS-156 B-1

Aan Duitse zijde:
Fieseler Storch Fi 156
Focke Wulf Fw 189
Junkers Ju 52
Junkers Ju 87
Junkers Ju 88
Dornier Do 17
Henschel Hs 126
Messerschmitt Bf 109
Messerschmitt Bf 110
Heinkel He 111

Aan Britse kant:
Supermarine Spitfire
Bristol Blenheim
Bristol Beaufort
Fairey Swordfish
Hawker Hurricane
Fairey Battle
Armstrong Whitworth Whitley
Boulton Paul Defiant
Vickers Wellington
Handley Page Hampden

In de maand mei zijn er officieel geen Belgische toestellen boven Nederlands grondgebied geweest, hoewel het vermoeden bestaat dat er incidenteel wél Belgische toestellen boven ons land zijn geweest. We noemen hier onder wat acties, daarbij de aantekening dat het beslist geen volledig beeld kan zijn, trouwens deze bijdrage poogt een aanvulling te zijn voor de documentalist.

10 Mei 1940
Op de tiende mei zijn bv. 6 Bristol Blenheims Mk. I van het Fighter Command om 11.30 uur boven Waalhaven geweest. Zij deden aanvallen op aldaar geparkeerde Ju 52 transporttoestellen van de Luftwaffe. Op weg naar huis worden deze RAF-kisten aangevallen door Duitse jagers. Slechts één toestel keerde op de basis Maston terug.

Om 13.30 was Waalhaven andermaal doelwit van 9 Bristol Blenheims van No. 15 Squadron. Na het bombardement keerden alle toestellen behouden terug op de thuisbasis Wyton. En om 15.10 uur waren het andermaal 12 Bristol Blenheims van No. 40 Squadron, die Nederland binnenkwamen. Ditmaal was het doel Ypenburg. Zij bombardeerden dit vliegveld juist op het moment dat Nederlandse troepen het veld hadden heroverd. Duitse jagers schoten 3 RAF-kisten neer.

In de namiddag en tegen de avond waren er Hawker Hurricane Mk I en Bristol Blenheims aktief rond Maastricht. En toestellen van No. 110 Squadron RAF bombardeerden in de omgeving van Den Haag gestrande Duitse Junkers Ju 52. Nr. 600 Squadron zorgde voor bescherming van de kisten. Door aanvallen van Duitse jagers ging één Blenheim van Nr. 600 Squadron verloren. Vermoedelijk zijn ook 4 Duitse jagers neergehaald. Tussen 12.20 en 03.00 ’s nachts deden 36 Vickers Wellington Mk I vliegtuigen aanvallen op Waalhaven. De aanval kreeg het woord “succes” mee, want alle kisten keerden behouden terug op hun Engelse thuisbasis. De kisten waren van Nr. 3 Group en waren afkomstig van de volgende Squadrons: 9, 37, 38, 149, 115, 99 en 75.

Dan naar 11 mei 1940
Naar verluidt werd in de vroege ochtend een Belgische groep vliegtuigen ingezet tegen de bruggen bij Maastricht. Zij zouden door felle Duitse aanvallen in de lucht zware verliezen hebben geleden. Er wordt ook wel beweerd dat deze groep niet eens doorgedrongen zou zijn op Nederlands gebied. Om drie uur ’s middags vallen Blenheims van Nr. 110 Squadron Bomber Command de bruggen bij Maastricht aan. In eerste instantie hadden Nederlandse troepen deze bruggen vernield, maar de Duitsers hadden ze weer gedeeltelijk hersteld. En een uur later zijn het weer kisten van de RAF (Blenheims) die aanvallen doen op Duitse colonnes tussen Maastricht en het Belgische Tongeren. Dit waren kisten van Nr. 21 Squadron. Beide genoemde RAF-squadrons zouden bij deze aanvallen 2 vliegtuigen hebben verloren, terwijl er 8 min of meer zwaar worden beschadigd. Om 18.00 uur doen 12 Lioré & Olivier Leo-45B-4 bommenwerpers (begeleid door jagers) een aanval op de bruggen bij Maastricht. 11 toestellen lopen beschadigingen op en één maakte een noodlanding in België.

Op 12 mei 1940
’s Middags kwart voor vijf bombarderen 9 Blenheim-bommenwerpers van Nr. 139 Squadron doelen bij Maastricht. De aanvallen vinden plaats vanaf een hoogte van 1.500 meter, dit ter bescherming tegen licht Duits automatisch luchtdoelgeschut. Maar als gevolg van aanvallen van Duitse jagers gaan er maar liefst 7 toestellen verloren. (Correctie: met kwart voor vijf wordt bedoelt: in de ochtend!)

Om 09.00 uur ’s morgens vallen 2 Squadrons Blenheims van Bomber Command bruggen en enkele verkeersknoopunten in de omgeving van Maastricht aan. Tien kisten keren niet terug op de Engelse thuisbasis. Ongeveer tezelfdertijd vallen 5 Fairey Battle’s van No. 12 Squadron de door de Duitsers bezetten bruggen bij Vroonhoven en Veldwezelt in België aan. De toestellen komen een van allen terug!

Omstreeks het middaguur vallen 18 Bréquet 639 lichte bommenwerpers op geringe hoogte colonnes ten westen van Maastricht aan. 8 vliegtuigen gaan verloren.

Tussen 19.50 en 22.50 uur maken toestellen van de RAF (6 Bristol Beaufort’s van No. 22 Squadron en 9 Fairey Swordfish kisten van No 815 Squadron) vluchten naar Waalhaven. Er worden door elk toestel 2 bommen van 225kg gegooid. Deze Coastal Command toestellen hebben hun thuishaven op Bircham Newton.

Op 13 mei 1940
In de vroege ochtend doen Supermarine Spitfire jagers van No. 66 Squadron en Boulton Paul Defiant jagers van No. 264 Squadron aanvallen op vijandelijke doelen in de Wassenaarse Slag en bij Valkenburg in Zuid-Holland.

Van 13 op 14 mei 1940
In de nacht van 13 op 14 mei 1940 vallen 6 Handley Page Hampden bommenwerpers, resp. 3 van No. 144 en van No. 61 Squadron, Duitse verbindingen aan bij Aken en Eindhoven.
6 Armstrong Whitworth Whitley-kisten van No. 50 Squadron hadden opdracht om Bruggen bij Maaseijck en Maastricht te bombarderen, verder de Duitse verbindingslijnen bij Eindhoven. Twee toestellen konden hun doelen niet vinden en één van de twee rapporteerden nadien dat hij een nevendoel had getroffen, nl. op de spoorbrug Moerdijk.

Overdag (14 mei) maken 9 Hawker Hurricane Mk I toestellen van No. 32 Squadron een vlucht over Hoek van Holland. Verder doen 6 Blenheims van No. 82 Squadron aanvallen op wegenknooppunten ten noorden van Breda richting Rotterdam en treffen de spoorlijn Tilburg-Breda. Er worden geen verliezen aan vliegtuigen gemeld.

De nacht van 14 op 15 mei 1940
6 Hampden bommenwerpers (2 elk van No. 50, No. 161 en No. 144 Squadron) vallen opnieuw wegenknooppunten tussen Breda en Rotterdam aan.
6 Whitleys (3 van No. 44, 1 van No. 49 en 2 van No. 83 Squadron) vallen de uitvalswegen van Roosendaal naar Breda aan met bommen.
6 Blenheims van No. 99 Squadron bombarderen de bruggen bij Maastricht. Eén van de bruggen wordt getroffen, alsmede het NS-station.

Tussen 15 en 17 mei 1940
De Franse Marine-escadrilles AB-1 en AB-2, resp. bestaande uit 12 Vought Sikorsky VS-156B-1 bommenwerpers en 12 Loiré Bieauport LN-40 bommenwerpers, zijn aktief voor het VIIe Franse Leger boven de provincie Zeeland. In de periode verliezen de Fransen een derde van hun sterkte.

Bulletin 040 uit januari 1979 door Jacques de Vos:

Wat het artikel betreft in het vorige nummer, nl. “In mei 1940…”, ik had gedacht dat mogelijk iemand anders een aanvulling zou geven en dan bepaald over de Belgen die boven Nederland vlogen… maar ik krijg de indruk dat niemand de moed had om in de pen te klimmen?

Want wat bedoel je (gericht aan de schrijver van het artikel als je schrijft: “In de maand mei zijn er officieel geen Belgische toestellen…” (Antwoord schrijver/Kwik: Jacques, ik heb de gegevens hier en daar te voorschijn geput met het doel een bijdrage te leveren ter completering van een stuk documentatie, waarbij ik tevens opmerkte dat het een poging was en dat de informatie geenszins volledig is. Inderdaad kon ik nergens iets officieels vinden, wel losse krabbels van allerlei lieden).

Jacques vervolgt:
Misschien weet je nog dat ikzelf, toen Bulletin nog niet bestodn en we nog allemaal lid waren van de Documentatiegroep eens enkele artikelen plaatste in het Maandorgaan? Daar was een artikel bij van het neerstorten van de Franse Kapitein Trouillard te Etten-Leur (Morane-Saulnier 406) (SGLO T0630), daar was ook ee nartikel bij, geschreven door DE grote specialist over de Morane Saulnier, mijn vriend Botquin uit Mons (België), die het had over de aktie van de Franse Luchtmacht boven Nederland en daar was ook een artikel bij dat ik geschreven had over “Belgische militairen in Nederland ingezet in mei 1940”. In dat laatste artikel sprak ik dan ook over Belgische Cavalerie, die rond Terneuzen en Breskens opereerde en over een welbekende episode uit de geschiedenis van de Belgische Luchtvaart in mei 1940.

22 mei 1940
Op het vliegveld te Ursel in de provincie Oost-Vlaanderen ligt de Elfde Escadrille van de 6e Groep, 1ste Regiment Luchtvaart. Het zijn verkenners, type van het toestel: Renard-31. Om 13.00 uur komt een opdracht binnen: “Een bemanning moet naar Oostburg in Zeeuws-Vlaanderen rijden om er richtlijnen te krijgen voor een regeling van artillerievuur ten voordele van de Fransen. Hun artillerie gaat het vliegveld te Vlissingen beschieten. Deze opdracht zal doorgaan onder bescherming van Franse of Engelse jachtvliegtuigen”.

De bemanning, Onder-Luitenant Thonon en Onder-Luitenant Lallemand krijgt te Oostburg nadere gegevens van Kolonel de Catelnau, bevelhebber van de artillerie van het 16e Franse Legerkorps. Vermits de radio-verbindingsmiddelen van Belgen en Fransen verschillend zijn, wordt een andere, meer eenvoudige schikking genomen. De Franse artillerie zal, beginnend om 18.00 uur, twee salvo’s van 4 schoten afvuren. De Belgen moeten zorgen op dit uur boven het doel te hangen. Zodra ze het gemiddeld inslagpunt van de granaten hebben vastgesteld, moeten ze boven de Franse stellingen een bericht droppen!

Terug naar Ursel.
Om 17.15 uuur nog geen nieuws over de beloofde jachtbegeleiding. Om 17.45 uur nog geen nieuws, nu moeten ze wel opstijgen. Om 17.50 uur vliegen ze boven Oostburg, hopend aldaar de jagers te ontmoeten, niets te zien! Dan maar recht op Vlissingen af gaan. Ze noteren de inslagen van de salvo’s. Ze bemerken ook Duitse vliegtuigen op het vliegveld. (Opmerking: Zouden dit soms Hollandse kisten geweest kunnen zijn, die nog waren achtergebleven? Zelf twijfel ik er aan of op die datum reeds echte Luftwaffe in Vlissingen kon zijn!). Vervolgens vliegen ze naar Oostburg en gooien hun bericht naar beneden. Klokslag 19.00 uur landen ze te Ursel.

23 mei 1940
10.00 uur – Verkenningsopdracht boven Walcheren en Beveland werkend voor hetzelfde 16e Franse Legerkops. Bemanning: Sergeant Steinbach en Onder-Luitenant Dans. Ze starten om 10.30 uur. Op Beveland merken ze Duitse gemotoriseerde troepen op. En op het vliegveld Vlissingen staan nog steeds de Luftwaffe-kisten. Om 13.00 uur zijn de toestellen terug te Ursel. Voor die opdrachten boven Walcheren wordt de Escadrille geciteerd op de dagorders. Tot daar van Vlissingen…

Zonder twijfel zijn er nog meer opdrachten geweest boven Nederland. De 3e Escadrille van de Tweede Goep (1ste Regiment Luchtvaart) zou op 11 mei 1940 een bemanning (Sergeant Bailly en Luitenant Desmet, waarnemer) er opuit gezonden hebben voor een verkenning via Eindhoven en Tilburg tot aan de Waal. Begeleid door drie jachtvliegtuigen van het type Fairey Fox vn onze Luchtmacht.

En op 18 mei doet een bemanning (Sergenat De Liège, Sergeant Crabus van de 9e Escadrille, 5e Groep 1ste Regiment, vliegend op Renard-31) een verkenning boven Terneuzen en de Westerschelde; dit van 14.00 tot 15.50 uur, aldus het Logboek. Het toestel stort neer bij de terugkomst en Crabus komt om. Dus zomaar wat voorbeelden. Van verschillende kisten die boven Nederland waren ingezet heb ik bij die teksten ook de kenletter van het toestel, maar dat is allemaal detail (Van de redactie: maar in een Groeps als de onze met mensen die gespecialiseren belangrijk!)

Als allerlaatste:
Op blz. 9 lees ik daar odner 11 mei 1940: “Naar verluidt werd in de vroege ochtend een Belgische groep vliegtuigen ingezet tegen de bruggen bij Maastricht”. Welnu, het ging hier niet om de “bruggen bij Maastricht” zoals ze altijd genoemd worden door de Engelsen, dit wil zeggen de bruggen te Maastricht over de Maas, maar om de bruggen over het Albertkanaal, dat vlakbij de grens komt op een afstand van 15 kilometer ten westen van Maastricht. Daarover bestaan heel wat teksten..: die bruggen waren niet gesprongen veroverd door de Fallschirmjäger… en toen onze “bommenwerpers” Fairey Battle naderhand de bruggen moesten vernielen met lachtwekkende bommetjes van 50 kg werden ze door de Flak totaal uit de lucht geschoten… en nota bene toen de Engelsen van No. 12 Squadron op hun beurt met Battles precies dezelfde Belgische bruggen bombardeerden, werd het een identieke afloop! Waarschijnlijk is ook bekend, dat, toen bij Vroenhoven en Veldwezalt de eerste Victoria Crosses van Wereldoorlog II aan de RAF werden gegeven: Garland en Gray liggen nog steeds in België begraven en misschien schrijf ik ooit eens een stukje over de vier mensen van de RAF met een VC die in België begraven liggen.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>