Bulletin 009 Whitley crash bij de St Jacobiparochie 27-12-1941

Crash bij st. Jacobiparochie

Door G.W. Zijlstra.

Op zaterdagavond 27 december 1941 werd boven het noord-westen van Friesland een Whitley-bommenwerper neergeschoten. Het toestel was enkele uren daarvoor opgestegen van de basis Leeming. Het was de “S” ( for Sugar ) van 77 Squadron. (Note webmaster: T1365 in het verliesregister, RAF serial Z9306)

De navigator had de koers Leeming –  Flamborough Head – zuidpunt van Vlieland en van daar naar de Kop van de Afsluitdijk uitgezet. Hier zou een ZZO—koers gedraaid moeten worden, waarna recht op het doel afgegaan zou worden: DÜSSELDORF. Hoewel de uitgezette koers een vrij gemakkelijke was, is men waarschijnlijk boven de Noordzee iets van de koers afgeweken en kwam de kist boven de Noord-westhoek van Friesland terecht. Het was daar dat de Whitley een prooi werd van de Bf 110 van Paul Gildner. Van de vijf bemanningsleden kwamen er vier om het leven. Ze werden begraven op de begraafplaats van de St. Jacobiparochie, op slechts korte afstand van de plek waar hun toestel neerkwam. Het waren:
-P/O Charles A. Havelook 25 jaar
-Fl. Sgt. Eric D. Ozment 21 jaar
-Sgt. E. Fieldsend 21 jaar
-Sgt. Ronald Shutleworth 21 jaar
De enige, die als een wonder aan de dood ontkwam, was Sgt. Donald M. Godard…

De wrakstukken van de neergehaalde bommenwerper worden de volgende ochtend gezien door een 11-jarige jongen, die op weg was met de fiets maar zijn grootouders op de Zwartehaan. De jongen was er volkomen onkundig van dat een lid van de bemanning van dit vliegtuig in de nacht daarvoor dwars door weilanden en sloten en bouwland uiteindelijk in de richting van Harlingen was gelopen en toen had aangeklopt bij een boerderij. Notabene heel dicht bij het huis waar de jongen woonde!

Na 31 jaar klopt Dhr. Godard opnieuw aan bij het raam van de boerderij van de heer Van Straten (Foto: Archief SGLO)

Na 31 jaar klopt Dhr. Godard opnieuw aan bij het raam van de boerderij van de heer Van Straten (Foto: SGLO Bulletin 009 oktober 1975)

Diezelfde jongen bleef de aanblik van de resten van het vliegtuig steeds bij. Regelmatig bezocht hij de begraafplaats te St. Jacobiparochie. Reeds jaren wetende, dat een bemanningslid deze crash overleefd had, besloot hij tenslotte uit te zoeken hoe het neerstorten van het vliegtuig in zijn werk was gegaan. Met de hulp van een bevriende ex-oorlogsvlieger van de RAF begon een tocht, die uiteindelijk succesvol leidde naar het adres van Donald Godard. Met een serie dia’s van de goed verzorgde graven werd het verzoek gedaan om te vertellen, wat er zich precies had afgespeeld in de vroege avond van 27 december 1941…

Na verloop van enige tijd kwam er uit Canada inderdaad antwoord. De reactie was bijzonder plezierig: de heer Godard vertelde het hele verhaal van de fatala vlucht met de Whitley en deelde ook mede, dat hij en zijn vrouw bij het zien van de foto’s met de graven het plan hadden opgevat naar Nederland te komen om zelf nog eens bij de graven van zijn strijdmakkers van toen te kunnen staan.

Het verhaal van Donald Godard:
“Thank you for the pictures of the graves of my comrades in arms. The tailgunner was a Canadian, like myself, and also the navigator. The first pilot ( and Captain ) was English as was the co-pilot, if my recollection serves me correctly. Most aircrews flew together regularly, however on our Squadron ( 77 ) at that time we flew mostly “pick-up” crews particularly with regard to the tailgunner (who converted to a wireless operator after 3 trips ) and the 2nd pilot ( who became captain of his own aircraft after 4 trips ) and 1 had had 2 or 3 trips previously with the captain and the navigator. I believe that the tailgunner was on his very first trip and the co-pilot on about his 3rd. I myself was on my 10th trip having joined the Squadron on the previous September.

I understand that on the same night,  or perhaps the night after — another Whitley was shot down and all the crewmembers were, tragically killed. I show the picture of the graves to my family and point out the 5th grave along and remark that that is my grave,  only I am not in it!

As you are probably aware, Whitley aircraft carried a crew of 5. I cannot remember what target we were headed for in Germany that night, although I suspect that it was somewhere in the Ruhr valley. In 1941 we were rather experimenting for the terrible bombing that came along in later years of the war. For the most part there were about 40 or 50 aircraft participating in a raid and if a larger striking force ware used ( one night in November we used about 180 aircraft ) the forces were divided up. On the November raid, one of the targets included Berlin. I believe it was the first Berlin-raid although only about 50 planes were assigned that target.

On the day of the raid, the aircrews were notified by means of a list posted in the lounging area in the hangars which showed the Captain and crew and which of the aircraft we were assigned to fly. After breakfast, the assigned crew did an airtest for an hour, had lunch and assembled in the briefing room where the maps were covered up until all were assembled. Then the target was announced in a dramatic manner and the briefing began. As a wireless operator, my participation was not intense. In fact the night I was shot down, 1 only know 1 was in Holland because of the ditches and of course the dike. The routes taken to the target ware never direct to avoid alerting the Germans to the actual target…

On December 27th we took off about 5 o’clock in the afternoon, broad daylight because we were on Daylight Saving Time and the course was calculated so that it would be just turned quite dark when we arrived over enemy territory, which of course Holland was, because of the occupation. The flight was quite uneventful and, in fact, I had the wireless set tuned to the BBC News and then some dance music and was figuring out a way to switch the music to the intercom. Whitlies flew at about 110- 120 miles an hour and both motors were functioning smoothly. At eight minutes past 7, at a point between myself at the back of the cockpit and the navigator working about two metres to the front of me, a stream of red hot material came diagonally through the floor and out through the ceiling and side of the cockpit. There was an accompanying sound like flak which, of course I had heard several times previously.

Underneath the cockpit of Whitley aircraft is the main petrol tank holding 800 gals. of fuel. In each wing is 500 gals. in tanks and immediately behind a bulkhead, behind the wireless position, were two more auxiliary tanks, each containing 250 gals. The cockpit immediately began to fill with flames. They were most intense at the pilot’s position, and when the 2nd pilot jettisoned the escape hatch in the nose, which was just forward of his position and down a 2 foot step, the Captain put the plane on automatic pilot and moved to the right of the cockpit to lend assistance to the second pilot if needed. He then signaled to the navigator to pass him toward the escape hatch. My instructions given previously were to go out the door half way down the main fuselage, it was, of course, only a matter of 5 seconds to clip our chest parachute packs onto our harness.

I was mindful of the “auxiliary” tanks full of petrol which it would be very difficult to squeeze between and determined to go out the front. The navigator signalled the Captain to go ahead while he folded up his table for clearer action. I had an almost irresistable impulse to knock the navigator aside and beat him to the escape hatch, however, fortunately for me, I did not. Instead I watched him jump, and when my turn came the plane took a sudden lurch and when in mid-leap I arrived at where the opening should be it had moved over my head and instead I landed on the ceiling.. . . the plane had gone into a spin!!

The next two minutes I spent being bounced around the cockpit, hitting various parts of it, all the while engulfed in bright, noisily crackling flame. I vividly recall hoping that the plane would hit the ground with one great smash before I burned to death, It appeared to me it would be less painful…

Suddenly the deafening noise ceased, and the vivid red light disappeared. A wonderfully refreshing wind cooled my face. I looked up and saw stars. I had somehow fallen, or been blown, out of the aircraft. I checked my parachute and saw that the clip on one side had become disengaged. If I pulled the rip cord it would spiral rather than open. The chest parachute packs were equipped with cloth handles on each side for carrying. With one hand I held the handle on the side that the clip had broken loose from, then pulled the rip cord. My shoulders thereafter ware subjected to a terrific jolt. The chute had opened..

I estimated that I was about 380 feet from the ground at that time, having been flying at 13.000 ft. the operational height of the plane. There was a strong wind blowing and I hit the ground with quite a force, but fortunately it was a plowed field with a small bit of frost on top and apart from the fact that I was dragged along my face for a short distance because I could not disengage my parachute due to an injured hand, I was still more or less in one piece.

I was informed afterwards by the Germans that the three men who had preceeded me from the cockpit, were blown out to sea and were drowned, or died from exposure. Fieldsend, the tailgunner never got out of the plane.

My wounds were really not serious, consisting of burns to my face and hands with some minor cuts and bruises. I looked dreadful, however, and in defence of the poor farmer who phoned the police, he probably thought I would die shortly if I did not receive medical attention.

I approached him at daybreak the next morning because my burns were very painful and there was no place I could lie down and sleep. It was below freezing and I was dressed for a heated cockpit. I kept getting fits of shaking.

Well, this letter is much longer than I expected, however you stired up memories and one gets rarrulous, in middie years.I was 21 on that day in 1941.

My wife and I plan a trip to Europe in 1973 and will be interested in visiting St. Jacobiparochie. I hope my English is not too idiomatic for you. I have no Dutch, perhaps I can learn a little if we intend to come to Holland!

En Donald M. Godard kwam naar Holland..

Ontmoeting met Godard en echtgenote.
Einde mei 1973 kwamen de heer en mevrouw Godard naar Nederland om terug te keren naar de plaats, waar Godard op zo’n wonderbaarlijke wijze aan de dood ontkomen was. Na een bijzonder genoeglijke avond bij schrijver van dit artikel thuis – waar Godard aan de hand van een door hem gemaakt model van een Whitley nog eens vertelde van zijn avontuur werd de volgende dag een bezoek gebracht aan St. Jacobiparochie.

Maar voordat de begraafplaats werd bezocht, maakten de heer en mevrouw Godard kennis met mevrouw Brouwer-Halt, die een der graven van de Whitley-bemanning heeft geadopteerd en zelf in Engeland te gast is geweest bij de familie van deze gesneuvelde militair. Helaas was het die dag triest en regenachtig weer, zodat de kleurenpracht van de volop in bloei staande koolzaadvelden niet tot hun recht kwamen.

Dan – na 31 jaar – stond Donald voor de graven van zijn strijdmakkers van weleer. Men kan slechts gissen wat er op dat ogenblik in hem moet zijn omgegaan!

Op de begraafplaats bij de St. Jacobiparochie. Rechts mevr. Godard, in het midden Dhr. Zijlstra.(Foto: SGLO Bulletin 009 oktober 1975)

Op de begraafplaats bij de St. Jacobiparochie. Rechts mevr. Godard, in het midden Dhr. Zijlstra.(Foto: SGLO Bulletin 009 oktober 1975)

Na het bezoek aan de begraafplaats wordt gereden naar de plek, waar volgens ooggetuigen Godard met zijn parachute neergekomen moet zijn. Zelf herkent hij niets van deze omgeving, hetgeen niet verwonderlijk is als men de omstandigheden van toen in aanmerking neemt.

‘s Middags wordt een bezoek gebracht aan de boerderij van de heer van Straten. Deze boerderij ligt onder de rook van Harlingen. Hier wijst de heer Godard zijn vrouw op het raam waar hij destijds aanklopte om de aandacht van de familie van Straten te trekken.

Diezelfde middag wordt ook nog een bezoek gebracht aan het politiebureau van Harlingen. Brigadier van der Wiel, die zich de “komst” van de heer Godard nog zeer goed herinnert, weet het dag- en nachtrapportenboek uit het Archief op te vissen en daaruit blijkt, dat op 28 december 1941 om 20.00 uur door: “den landbouwer van Straten, wonende aan de Schapedijk te Almenum per telefoon kennis wordt gegeven dat er een persoon bij hem is aangekomen, die een ‘vreemde taal spreekt, vermoedelijk een Engelse vlieger. Ondergetekende heeft terstond de heer fgd. Commissaris van Politie gewaarschuwd en hebben de heer fgd. C. v. P. en ondergetekende dien persoon, die bleek te zijn Sergeant Godard 21 jaar, afkomstig uit Canada, terplaatse aangehouden en overgebracht naar het Ortskomnmandantur”.

Er wordt gezorgd dat de heer Godard een copie krijgt van de bladzijde uit rapportenboek; iets waarmee hij zeer ingenomen is. Als er tenslotte afscheid wordt genomen van het sympathieke echtpaar, is het alsof afscheid genomen wordt van goede vrienden die men reeds jaren kende…

De volgende dag zullen de heer en mevrouw doorreizen naar Duitsland. Om daar het graf te bezoeken van de broer van mevrouw Godard… één van de onnoemlijk velen, die niet het genoegen mochten hebben een “Lucky man” te zijn.

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>