Bomen met gekerfde namen de oven in

In de bossen van Gelderland staan nog tientallen bomen waarin geallieerden hun naam en geboortedatum kerfden. Die groene monumenten uit de Tweede Wereldoorlog dreigen in de kachel te verdwijnen. Geen museum wil ze hebben. De memorabele bomen, bewerkt door vooral Canadese en Amerikaanse soldaten in gevechtspauzes, zijn inmiddels 100 tot 150 jaar oud. Steeds meer exemplaren bezwijken of worden gekapt vanwege omvalgevaar. Zonde, zegt amateur-historicus Bas Visscher. Volgens hem is er te weinig aandacht voor het groene erfgoed. Hij benaderde het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod) en de militaire musea in de omgeving, maar tot nu toe met weinig resultaat. “Iedereen vindt het een leuk onderwerp, maar niemand pakt het op”, zegt Visscher. Het Niod bevestigt dat de boomkerven niet op de radar staan. “We hebben er geen informatie over, het is een beetje een curiositeit. We richten ons vooral op papieren bronnen en audiovisuele middelen, niet op bomen”, reageert Rolf Utermählen van het Niod. Ook oorlogsmusea zijn terughoudend met het opnemen van de kerven in hun collectie. Wiel Lenders, directeur van het Nationaal Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, erkent de kwetsbaarheid van de bomen. Hij noemt ze ‘vogelvrij’. “Het besef dat deze kerven een historische waarde hebben, komt nu pas op gang. Musea hebben geen geld om actief onderzoek te doen en dit relatief jonge erfgoed in het landschap te beschermen” aldus Lenders. Het lot van de groene reuzen ligt voorlopig in handen van particulieren. Amateur-historici, onder wie Visscher, benaderen grondeigenaren met de vraag of zij de bast of een deel van de stam mogen bewaren, in het geval het monument wordt gekapt. Ook zijn er plannen voor een overzicht in boekvorm.

Wie zou dit zijn? (Foto: Piet Spanjers)

Wie zou dit zijn? (Foto: Piet Spanjers)

Op vele bomen zijn nog inscripties te vinden van geallieerde soldaten.  In de winter van 1944 op 1945 waren hier duizenden Canadezen gelegerd. Na het mislukken van Operatie Market Garden bij Arnhem in september 1944, hadden de soldaten rond Nijmegen tot begin februari 1945 weinig te doen. In deze rustige periode schreven ze hun naam of initialen in de bomen. De pech wil ook nog dat veel militairen alleen hun initialen achterlieten, of slechts een voornaam. Zoals op het nabijgelegen landgoed Watermeerwijk, waar het in de oude lanen wemelt van de cryptische kerven. Wie zou ‘H.H. 1944’ zijn geweest? Of ‘J. Middelton, sept 1944’? En wat te denken van ‘C. Wilson, sept 1944’? .  Ondanks de rijkdom aan historische data, blijft het identificeren van een boomkerver een hele puzzel. Verder valt op dat het altijd beukenbomen zijn waar de inscripties in staan. Daar is een praktische verklaring voor: “Een beuk heeft een gladde bast, die is ideaal om iets in te schrijven. Inmiddels zijn de bomen met oorlogstekens stuk voor stuk hoogbejaard, met leeftijden tussen de 100 en 150 jaar. Nog even, en deze beuken zijn rijp voor de kap. Jammer

Leave a Reply

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>