Online Lossregister
Online Archive

Welkom

  

De Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO) bestaat sinds 1975. Zij stelt zich ten doel de luchtoorlog boven Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog te bestuderen en de resultaten daarvan vast te leggen. De SGLO tracht dat doel te bereiken door het leggen en onderhouden van contacten met haar leden, gelijkgerichte organisaties en deskundigen in binnen- en buitenland. Voorts geeft de SGLO periodiek een Bulletin uit met artikelen, mededelingen, vragen en antwoorden, boekrecensies, etc. Twee keer per jaar wordt een landelijke bijeenkomst georganiseerd, bij voorkeur op toepasselijke locaties zoals vliegvelden en dergelijke. Tijdens deze studiedagen staan lezingen en informatie-uitwisseling centraal. Meer over wie wij zijn en wat wij doen is te vinden op de pagina Over Ons

WW2 Luftwaffe fighter ace flies in RAF Spitfire for the first time

A German Second World War pilot has made his maiden voyage in a Spitfire seven decades after he flew for the Luftwaffe.

Second World War pilot Hugo Broch making his maiden voyage in a Spitfire at Biggin Hill. Credit: PA

Second World War pilot Hugo Broch making his maiden voyage in a Spitfire at Biggin Hill. Credit: PA

Hugo Broch, 95, who last flew in 1960, took to the skies above Kent on Tuesday as a passenger in a British TR9 MJ627 Spitfire.

Born on January 6 1922, Broch is a former Messerschmitt 109 fighter pilot and Luftwaffe ace.
During his career, Broch flew 324 combat missions and shot down 81 enemy aircraft on the Eastern Front, including 18 Soviet Sturmoviks. His score included twelve double victories and three triple victories.

He received the Knight’s Cross of the Iron Cross during the war – which was awarded to recognise extreme battlefield bravery or successful military leadership.

He also won the German Cross in Gold and the Iron Cross 1st and 2nd Class.

Mr Broch said: “The Spitfire was greatly respected. With these mechanics you have a feeling of being free and being able to do what you want.

Lt. Hugo Broch (in the middle) in conversation with Gen.Ob. Pflugbeil on 12 March 1945 after decoration of Knight`s Cross. On the left is Lt. Hermann Schleinhege (96 victories, RK) commander of 8./JG 54

Lt. Hugo Broch (in the middle) in conversation with Gen.Ob. Pflugbeil on 12 March 1945 after decoration of Knight`s Cross. On the left is Lt. Hermann Schleinhege (96 victories, RK) commander of 8./JG 54

Speaking after the flight, he told the BBC: “The Spitfire is a good machine, wonderful, and he is a good pilot.

“I have again experienced what flying is like and how beautiful flying is.

“Wonderful, wonderful.”

The flight took place at Biggin Hill Airport – the spiritual home of the Battle of Britain – in a Spitfire owned by flyaspitfire.com

Source: The Telegraph

Militairen zoeken vermist bemanningslid neergehaalde bommenwerper Ruinerwold

Overgenomen van website Gemeente De Wolden.

Woensdag 29 december 1943, zeven uur ’s avonds. Een Halifax bommenwerper (JD314, SGLO T3272) wordt onderschept door een Duitse Messerschmitt en boort zich in een weiland ten noorden van Ruinerwold.

Het toestel was vanuit Engeland met zeven bemanningsleden op missie naar Berlijn om daar te bombarderen. Korte tijd na het neerstorten ontploften de bommen aan boord, waaronder een 2000 ponder. Het toestel brandde grotendeels uit. Identificatie van de bemanningsleden was daarom erg moeilijk.

Zevende bemanningslid
Duitse militairen slaagden er inderdaad niet in alle bemanningsleden te identificeren. Van de zeven bemanningsleden werden er zes geborgen en begraven op de begraafplaats Blijdenstein in Ruinerwold. Twee van de zes konden niet geïdentificeerd worden. Zij liggen in een naamloos graf. Het zevende bemanningslid werd pas gevonden tussen de vliegtuigwrakdelen, nadat de andere zes slachtoffers al naar de begraafplaats in Ruinerwold waren vervoerd. De exacte reden is niet bekend, maar toen Jan Postma, zoon van de eigenaar van het perceel, een of twee dagen na de crash kwam aanlopen, sommeerden de Duitsers hem om het zevende slachtoffer ter plekke te begraven in de krater die het vliegtuig bij de ontploffing had geslagen. De Duitsers hadden het lichaam al in de krater gegooid en afgedekt met de flap van een van de vleugels. Jan Postma moest het gat dichtgooien. Hij had geen keus. Weigeren was geen optie.

Begin zoektocht
Op dinsdag 30 mei 2017, vanaf 09.00 uur, zullen militairen van de Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL), ondersteund door collega’s van de Genie, de EODD en de vliegtuigbergingsdienst van de Koninklijke Luchtmacht beginnen aan een zoektocht naar het zevende bemanningslid van de Halifax op de plek waar het vliegtuig 74 jaar geleden neerkwam. Jan Postma vermoedt dat het gaat om de toen 21-jarige staartschutter sergeant Philip John Greenmon, maar daarover is geen 100 procent zekerheid. Want op de begraafplaats in Ruinerwold liggen ook nog twee niet-geïdentificeerde slachtoffers. Eén van hen zou net zo goed sergeant Greenmon kunnen zijn. De andere twee vermiste bemanningsleden zijn de boordwerktuigkundige sergeant Walter Douglas Hall en de boordradiomarconist Stanley Webb.

Op verzoek nabestaande
De zoektocht gebeurt op verzoek van Paul Skelly, zoon van de echtgenote van sergeant Greenmon. Hij werd op het spoor gezet door een bericht op Facebook van Renske Postma, dochter van de man die het zevende bemanningslid op bevel van de Duitsers bij het wrak begroef. Renske Postma had zich naar aanleiding van de verhalen van haar vader in de zaak verdiept en stuitte daarbij twee en een half jaar geleden op een boek van Skelly over Greenmon, de eerste echtgenoot van zijn moeder. Renske Postma vond Skelly op Facebook en mailde hem. Het balletje kwam aan het rollen, nadat Paul Skelly bij Britse autoriteiten had aangeklopt met de vraag om te bewerkstelligen dat het lichaam van sergeant Greenmon wordt geborgen.

Opsporen, bergen, identificeren
De Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL) bestaat sinds 1945 en is verantwoordelijk voor het opsporen, bergen en identificeren van slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Het gaat zowel om militairen als burgers. De dienst wil oorlogsslachtoffers een naam geven en hun families informeren. Ze oordeelt niet over ‘goed’ of ‘fout’.

Eerste luitenant Patric van Aalderen van de BIDKL, vindt het net als zijn collega’s van groot belang dat geprobeerd wordt het vermiste bemanningslid te identificeren. ”Voor nabestaanden en direct betrokkenen is het zeer belangrijk om iemand te identificeren. Je kunt het verschil maken tussen jarenlange onzekerheid en rust waar mensen uiteindelijk toch naar verlangen”, aldus Van Aalderen. De BIDKL streeft ernaar de zoektocht en eventuele berging van het lichaam in één dag af te ronden.

Vermiste Amerikaanse Market Garden-piloot na bijna 73 jaar alsnog geïdentificeerd

GROESBEEK – Decennia lang stond zijn naam op de zogeheten Tablets of the Missing van de Amerikaanse erebegraafplaats in het Limburgse Margraten. Sergeant Michael Aiello, een Amerikaanse glider-piloot die in september 1944 sneuvelde tijdens operatie Market Garden op de Sint Jansberg onder Groesbeek. Nu, 73 jaar na dato, is hij geïdentificeerd. Zijn resten lagen begraven in een anoniem graf in België.

De identificatie van Aiello is gemeld door de Amerikaanse bergings- en identificatiedienst DPAA die in mei 2016 begon met onderzoek naar stoffelijke resten die naar Amerika waren overgebracht vanuit de Amerikaanse begraafplaats in het Belgische Neupré waar talloze soldaten die sneuvelden tijdens de slag in de Ardennen begraven liggen. De resten lagen daar in een naamloos graf.

Gevechten om de langingsterreinen
Van Aiello was bekend dat hij meevocht tijdens felle gevechten met de Duitsers om controle te krijgen over de Sint Jansberg. Even ten noorden daarvan lagen de Amerikaanse landingsterreinen die door de Duitsers werden aangevallen en aan de voet van de berg, door de Amerikanen de ‘Kiekberg Woods’ genoemd, lag de strategisch belangrijke weg van Gennep naar Mook, een vitale verbinding naar Nijmegen. Het was de Amerikaanse gevelhebber Gavin er alles aan gelegen het gebied te controleren.

Aiello was piloot van een transportzweefvliegtuig, maar tijdens de gevechten werd iedereen die een wapen kon vasthouden ingezet om de Duitse aanvallen af te slaan. Bij de heen en weer golvende gevechten, die duurden van 17 september tot begin oktober 1944 sneuvelen zo’n 90 Amerikanen, onder wie dus ook sergeant Aiello. Later werden de Amerikanen afgelost door de Britten,

Naam op muur van vermisten
Aiello stond sinds die periode te boek als vermist. Geborgen stoffelijke resten van gesneuvelde soldaten die niet konden worden geïdentificeerd werden later anoniem begraven in onder meer België en Aiello kreeg een vermelding als zijnde vermist op de Walls of the Missing die tussen 1950 en 1960 op de begraafplaats in Margraten werden geplaatst. Als officiële sterfdatum werd 1 oktober 1944 ingevuld.

(Foto: Find a Grave)

(Foto: Find a Grave)


Op basis van onder meer DNA-onderzoek kan nu met zekerheid worden gezegd dat de resten die in België begraven lagen van Aiello zijn aldus de DPAA. De procedure voor een officiële teraardebestelling is in gang gezet. In afwachting daarvan zal een rozet worden geplaatst achter Aiello’s naam in Margraten; een teken dat de betrokken strijder niet langer vermist is

Bron: Omroepgelderland 23 mei 2017

Studenten zoeken nieuwe bestemming voor nazipand Soesterberg

Overgenomen uit het Algemeen Dagblad:
Dertig universiteitsstudenten nemen donderdag voor vijf dagen intrek in het voormalige Officierscasino in Soesterberg om een nieuwe bestemming te bedenken voor het nazipand. De uitkomst wordt maandag vanaf vier uur gepresenteerd, ook aan het publiek.

Het officierscasino (foto AD)

Het officierscasino (foto AD)


De studenten werken samen met architecten tijdens de jaarlijkse Week van het Lege Gebouw van 18 tot en met 22 mei aan een oplossing voor dit pand. Het is voor het eerst dat een gebouw buiten de grote steden onderwerp is van een studieonderzoek. Zes groepen werken aan zes eigen plannen voor het casino. Het gaat om studenten erfgoed (heritage), vastgoedmanagement, facility management en architectuurhistorie.

In oorspronkelijke staat
Het Officierscasino is in 1940 door de Duitse bezetters gebouwd als ontspanningsoord (Soldatenheim) voor Duitse luchtmachtofficieren gelegerd op de vliegbasis Soesterberg. Voor de bouw werden dwangarbeiders ingezet. Het benodigde marmer kwam via Mussolini uit Italië. Het casino is één van de weinige overblijfselen van neoclassicistische nazi-architectuur in Nederland. Met een podium, parketvloer en versierd met kroonluchters en Duitse opschriften her en der verkeert het nog nagenoeg in de oorspronkelijke staat. Op het terrein bevindt zich eveneens een tweetal gebouwen met hotelkamers.
Continue reading Studenten zoeken nieuwe bestemming voor nazipand Soesterberg

Engelse regering na meer dan drie jaar overstag: opgegraven Lancaster bij Zelhem was ED470

ZELHEM – Pas nu, meer dan drie jaar na de opgraving van een Lancaster bij Zelhem, wil het Engelse Ministerie van Defensie bevestigen dat het inderdaad om de ED470 gaat.

De bommenwerper stortte 73 jaar geleden neer in een weiland aan de Hummeloseweg en explodeerde. Zes van de zeven vliegers kwamen om het leven. In 2013 besloot de gemeente Bronckhorst het vliegtuig op te graven.
Continue reading Engelse regering na meer dan drie jaar overstag: opgegraven Lancaster bij Zelhem was ED470

11-06-2017 Luchtoorlog dag museum Schokland

Met trots mag ik u namens Stichting Ongeland alsook namens Museum Schokland uitnodigen voor onze Luchtoorlogdag welke wij gaan houden op zondag 11 juni aanstaande. Vanaf 11.00 uur tot 17.00 bent u van harte welkom om op het terrein van Museum Schokland ons programma te komen bewonderen.

In de filmzaal van het museum kunt u een drietal lezingen bijwonen. Buiten op het plein van het museum zal een militariamarkt zijn waar u lekker tussen allerlei produkten kunt snuffelen, of waar u net dat ene boek kunt kopen dat nog in uw collectie ontbreekt.
Continue reading 11-06-2017 Luchtoorlog dag museum Schokland

Hoe een verzetsstrijder tientallen gecrashte piloten redde

Vollenhove zomerochtend 1944

Alleen als het echt ernstig is, noemt Joops vader hem bij zijn echte naam, Johannes. Op een zomerochtend in 1944 is het zover. “Luister even heel goed Johannes. Jij fietst zo naar boer Klaas. Er zullen een paar mannen achter je aan fietsen, ze blijven op 20, 25 meter afstand. Als ze worden aangehouden door Duitsers, fiets jij gewoon door. Je hoort niet bij ze en kent ze niet. Als Klaas de mannen heeft ontvangen, kom je direct weer terug.” De twaalfjarige Joop gehoorzaamt. Zonder ook maar een woord met de mannen te wisselen levert hij ze af op de afgesproken bestemming.
Die ochtend vallen de puzzelstukjes voor Joop in elkaar.

Attlebridge: 23 maart 1944

Het gevechtsvliegtuig van Robert Garrett stijgt op. De Amerikaanse piloot is nog jong. En onervaren, dit is zijn eerste missie. Gelukkig is de opdracht overzichtelijk: koersen naar het Duitse Osnabrück, de targets op het vliegveld van Achmer raken en dan snel terug naar Attlebridge, de militaire basis op veertig kilometer van de Engelse westkust. Het is ochtend. Als alles goed gaat is de ploeg op tijd terug voor het avondeten. Garretts crew bestaat uit een copiloot, een navigator, een bommenrichter, een technicus, een radio-operator en vier schutters. Op hun pasfoto’s kijken de meesten nog met een jongensachtige vrolijkheid door hun ogen, Garrett zelf oogt iets behoudender. Die 23ste maart zal zijn leven ingrijpend veranderen.
Continue reading Hoe een verzetsstrijder tientallen gecrashte piloten redde

Informatieve route langs negentien crashlocaties van oorlogsvliegtuigen

ZWARTEMEER – Op 22 maart 1944 stortte in het Bargerveen een Engelse Lancaster bommenwerper neer. Vijf inzittenden kwamen om het leven. (Lancaster LL684, SGLO T3535) Twee wisten met een parachute te ontkomen, maar werden gevangen genomen. Niet ver van de plek van de crash is zaterdag een informatiebord geplaatst.

Ooggetuige Hendrik Falke onthulde het informatiebord (Foto: Hielke Meijer/RTV Drenthe)

Ooggetuige Hendrik Falke onthulde het informatiebord (Foto: Hielke Meijer/RTV Drenthe)

Het is het eerste herinneringsbord van in totaal 19 die de stichting Cultuur Historisch Zwartemeer gaat plaatsen op alle bekende crashlocaties in Zuid-Oost Drenthe. Daarvoor werken ze samen met de Studiegroep Luchtoorlog Drenthe (SLO) in het project Lost Wings.

Engelse en Duitse vliegtuigen
Herman Lübbers hoopt dat er een route ontstaat langs alle locaties: “Het gaat om Engelse, Amerikaanse en ook Duitse vliegtuigen. We willen in een boekje die informatiepanelen beschrijven en daarbij een route krijgen waarin ook andere monumenten zijn opgenomen. En we denken dan ook aan de Purit-fabriek in Klazienaveen die gebombardeerd is en aan het twee jaar oude oorlogsmuseum ‘Ergens in Nederland 1939-1945’ van Erik Zwiggelaar in Emmen.”

Ooggetuige
Hendrik Falke maakte als kind van 12 mee dat het vliegtuig in het Bargerveen stortte, in de tuin van zijn ouderlijk huis. Falke: “Ze kwamen altijd bij ons over het huis heen. We moesten elke nacht in de schuilkelder van mijn vader, omdat hij heel bang was voor vliegtuigen. En we zaten daar net, toen dat vliegtuig zich in een turfbult van mijn vader ploegde.”

‘Stuk met vijf tenen’
Overal lagen de restanten van de bommenwerper en ook lichaamsresten. Hendrik Falke: “Het grootste stuk dat ik vond was een stuk met vijf tenen. En ingewanden en alles lag er of hing in de takken. Ze zijn op Dord begraven, maar ze wisten niet hoe of wat van wie was.”

Lübbers: “We willen het idee van een informatieve route over de luchtoorlog kopiëren naar de overkant van de grens in Duitsland. En de Heimatverein Twist wil bijvoorbeeld al de expositie die we nu in de boerderij van Staatsbosbeheer hebben ook daar heen halen.”

Archief- en veldonderzoek
Voorzitter Rob Wethly van SLO: “Wij doen het archief-onderzoek en het veld-onderzoek. In principe kan er op deze locatie nog wel wat liggen, maar het wrak heeft lang gebrand en in de oorlog is alles al geruimd.”

Lost Wings krijgt subsidie van de gemeente Emmen en de RABO-bank Emmen-Coevorden. Wethly: “Verhoudingsgewijs zijn er in deze regio veel vliegtuigen neergekomen. In heel Drenthe praat je over 130 crashlocaties. We beperken ons met het onderzoek voorlopig tot deze regio. En aan de hand van verzoeken kunnen we daarna verder gaan.”

22-05-2017 Lezing crashes in de Gemeente Boxmeer

Boxmeer. Het afgelopen anderhalf jaar is een werkgroep ijverig aan het werk gegaan om alle vliegtuigcrashes en noodlandingen tijdens de tweede Wereldoorlog in de huidige gemeente Boxmeer in kaart te brengen. In totaal zijn er 27 crashes en of noodlandingen onderzocht en Ruud Wildekamp van de werkgroep heeft dit in een 140 pagina dik boek beschreven.

Er wordt een lezing gegeven over het project door Joop Hendrix en aansluitend zal het boek worden gepresenteerd. Joop is een Ex-Luchtmachtpiloot en maakt deel uit van de werkgroep. De werkgroep heeft veel van deze crashes weten te bevestigen. De lezing geeft de deelnemer een goed beeld hoe het onderzoek is uitgevoerd, zowel op de grond als in de archieven.

De lezing alsmede boekpresentatie vindt plaats op maandagavond 22 mei 2017 om 20:00 uur in Hotel Riche aan de Steenstraat in Boxmeer. De avond wordt gepresenteerd door Guido Siebers en Burgemeester Karel van Soest introduceert de lezing. Deze avond is het boek voor € 15 te koop.

Vanaf 23 mei tot 4 juni 2017 is er een tentoonstelling aan Vrijthof 16 in Vierlingsbeek waar de bezoeker de verschillende gevonden onderdelen van de neergestorte vliegtuigen kan bezichtigen. Meer informatie en verkooplocaties van het boek staat op de website: de site HTTP://luchtoorlog.boxmeer4045.nl

Prof. mr. Pieter van Vollenhoven opent WOII en Vliegeniersmuseum Fort Vuren

Prof. mr. Pieter van Vollenhoven opent woensdagmiddag 10 mei het WOII en Vliegeniersmuseum in Fort Vuren. Het museum vormt samen met een herinneringsroute een eerbetoon aan de bemanning van zes geallieerde vliegtuigen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn neergestort op grondgebied van de huidige gemeente Lingewaal.

Fort Vuren (@Stichting Eerbetoon Geallieerde Vliegeniers Lingewaal / Bart Schijf)

Fort Vuren (@Stichting Eerbetoon Geallieerde Vliegeniers Lingewaal / Bart Schijf)


Het museum toont onder andere vliegtuigonderdelen en persoonlijke spullen van de geallieerde vliegeniers uit de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Polen en Nieuw-Zeeland. Vier van de zeven bemanningsleden kwamen om, twee werden krijgsgevangenen gemaakt en één wordt nog steeds vermist. Het museum is gericht op de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog in het Rivierenland en schenkt ook aandacht aan onderwerpen als dwangarbeid, Jodenvervolging en burgerslachtoffers.

Het WOII en Vliegeniersmuseum is gerealiseerd door de stichting Eerbetoon Geallieerde Vliegeniers Lingewaal, een particulier initiatief van vertegenwoordigers van vier historische- en geschiedkundige verenigingen uit Lingewaal. De stichting heeft tot doel de geschiedenis door te geven aan volgende generaties en heeft daarvoor een digitaal lesprogramma voor basisscholen en een historische fietsroute ontwikkeld. Via een app op de smartphone voert deze route langs meer dan twintig locaties met herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog, waaronder de neergestorte vliegtuigen.

RVD nr 90

‘Vrijheidsvaart’ op 3 mei 2017 door de Haagse grachten

De Ooievaart staat op 3 mei in het teken van de Tweede Wereldoorlog in Den Haag. Tijdens de ‘vrijheidsvaart’ door de Haagse grachten worden die dag door een in dit onderwerp gespecialiseerde gids verhalen verteld over de bezetting en de bevrijding.

Tijdens de Vrijheidsvaart worden stadse herinneringen opgehaald aan vijf jaren, waarin we in onze vrijheid werden beknot, en de daarop volgende roes van de Bevrijding.

Een serieuze, maar beslist niet zwaarmoedige terugblik, op bekende, maar ook minder bekende voorvallen uit onze stad. Het bombardement op de kraamkliniek Bethlehem, met een tragische babyverwisseling tot gevolg. De illegale drukkerijen in Den Haag. De logeerpartij van onze burgemeester onder de vloer van het Rode Kruisziekenhuis. De schaarste van veel voedings- en gebruiksartikelen en de vindingrijkheid van de Hagenaar om daarmee om te gaan. De knijpkat, de majo en de houten fietsbanden! De met papierstroken beplakte ruiten, het vissen naar kolen in een Haagse gracht, de dienstweigerende violist. Maar ook de humor in woord en geschrift wordt niet vergeten. En tenslotte de intocht van de Canadezen en onze ‘eigen’ Prinses Irenebrigqade op 8 mei 1945.

Een verhaal van een in dit onderwerp gespecialiseerde gids over wat de bezetting voor de inwoners van onze stad betekende, over de gevolgen daarvan op het dagelijks leven van toen, en op de ontwikkeling van onze stad in de jaren na onze bevrijding. In Den Haag liet de tweede wereldoorlog veel, nog waarneembare sporen na. Stille getuigen van een sprekend verleden.

Voor prijzen en tijden zie de website Ooievaart

Emoties te over op Canadese begraafplaats in Bergen op Zoom

BERGEN OP ZOOM – Mackeny zit op haar knieën voor het graf, getooid in een felrode jas. Tranen biggelen over haar wangen. Snel grijpt ze naar een zakdoekje, veegt haar lange, bruine haren voor haar ogen vandaan en snuit haar neus. Haar vriendin Harmonie slaat een arm om haar heen, eveneens zichtbaar ontroerd.

Een Canadese studente maakt aantekeningen bij een van de graven in Bergen op Zoom. (Bron: AD)

Een Canadese studente maakt aantekeningen bij een van de graven in Bergen op Zoom. (Bron: AD)


Al snel herpakt ze zich. Nee, de 18-jarige knul, voor wiens laatste rustplaats op de Canadese begraafplaats in Bergen op zoom ze net zat, is geen familie. Maar het blote feit dat hij daar ligt, zo jong gestorven, drukt haar met de neus op de feiten.
Continue reading Emoties te over op Canadese begraafplaats in Bergen op Zoom

‘Pulk’ geëerd na miraculeuze ontsnapping aan Japanners

Een Nederlandse jachtvlieger die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië op miraculeuze wijze weet te ontsnappen aan de Japanners is postuum alsnog geëerd. Een replica van de bommenwerper van Fred Pelder draagt nu zijn nickname: ‘Pulk’.

Fred "Pulk" Pelder ontsnapte in 1942 in een vergelijkbare Lockheed aan de Japanners.(© Nederlands Instituut voor Militaire Historie)

Fred “Pulk” Pelder ontsnapte in 1942 in een vergelijkbare Lockheed aan de Japanners.(© Nederlands Instituut voor Militaire Historie)


Muntjes die dienen als schroevendraaier. Daarmee moet ‘Pulk’ Pelder het zien te redden als hij in maart 1942 een kapotte Lockheed probeert te reparen. De Japanners zijn dan al geland in het Noorden van Java. Het is een kwestie van dagen voordat Pelder zich zal moeten overgeven. Maar krijgsgevangen worden is het laatste wat hij wil.

En dus gaat de jachtvlieger met nog vier anderen op zoek naar een vliegtuig dat nog de lucht in is te krijgen. Geen gemakkelijke opgave; op de luchthaven in zuid-Java waar hij naar toe vlucht zijn de meeste vliegtuigen al opgeblazen om te voorkomen dat ze in handen van de Japanners vallen. Toch vindt Pelder tot zijn grote vreugde één toestel waar de motor nog van werkt. Alleen het staartstuk moet vervangen worden. En ze hebben een list nodig om het vliegtuig veel langer te kunnen laten vliegen dan de 4,5 uur. Pelder en zijn makkers hijsen daarvoor extra brandstofvaten van 40 liter aan boord en sluiten die met een slang provisorisch aan op de tanks in de vleugels. Een zeer riskante oplossing, want één vonkje is genoeg om het vliegtuig te laten exploderen.

"Pulk" Pelder vluchtte zonder kaart en goed werkend kompas met zijn Lockheed vanuit Java. Via Sumatra kwam hij terecht in Sri Lanka. (© AD)

“Pulk” Pelder vluchtte zonder kaart en goed werkend kompas met zijn Lockheed vanuit Java. Via Sumatra kwam hij terecht in Sri Lanka. (© AD)


Vrijheid
Toch wagen ze het er op die negende maart om 8 uur in de morgen. Iedereen is doodmoe van de reparaties die ze in de afgelopen 24 uur hebben moeten doen, maar er is geen tijd meer te verliezen. Vol gas zigzaggen ze langs de vliegtuigwrakken. Recht op een hek af. Een gat in de startbaan geeft ze net op tijd het laatste zetje. Ze komen los van grond en vliegen hun vrijheid tegemoet. Zeven uur en tien minuten weten ze aan één stuk in de lucht te blijven. Een afstand die niemand met zo’n toestel voor mogelijk houdt. Met slechts tien minuten brandstof in de tank landen ze in Sumatra voor een eerste tankstop.

Bij de tweede tankstop gaat hun spectaculaire ontsnapping alsnog bijna mis. Ze worden opgemerkt door een Japans verkenningsvliegtuig. Negen bommenwerpers zetten de aanval in. Pelder kan ze in de verte zien aankomen, geeft vol gas en is precies op tijd ‘airborne’. Omdat zijn toestel sneller vliegt dan de vijand, weet hij opnieuw te ontsnappen. Zonder kaarten en goed werkend kompas vliegen ze op gevoel de oceaan over. Het eerste land waar ze op stuiten blijkt Sri Lanka, maar een vliegveld zien ze zo snel niet. Wel een ander vliegtuig die gaat landen. Pelder vliegt er achter aan, zet zijn toestel aan de grond en is nu pas echt veilig.

Een bommenwerper B-25 Mitchell 'draagt weer de naam van "Pulk". Met een vergelijkbaar toestel bombardeerde Fred Pelder senior de Japanners in Nederlands-Indië. (© Fred Pelder)

Een bommenwerper B-25 Mitchell draagt weer de naam van “Pulk”. Met een vergelijkbaar toestel bombardeerde Fred Pelder senior de Japanners in Nederlands-Indië. (© Fred Pelder)

Trots
De miraculeuze ontsnapping die in 1989 minutieus wordt beschreven in het tijdschrift Air Classics leest als een spannend jongensboek. ,,Alleen is dit echt gebeurd,” zegt zoon Fred Pelder trots vanuit Australië. Hier heeft hij zojuist een replica van de bommenwerper van zijn vader naar hem vernoemd. Met deze B-25 Mitchell trok Fred senior na zijn ontsnapping vanuit Australië ten strijde tegen de Japanners. Het is een eerbetoon aan Pulk maar ook aan de mannen van het 18de Squadron NEI, het enige Nederlands-Indische bommenwerpers squadron dat in de Pacific vocht. Op initiatief van een groep Australiërs wordt de replica van de B-25 van Pulk morgen onthuld. Een bijzonder moment voor zoon Fred. ,,Dit squadron is een vergeten eenheid. Met deze replica krijgt mijn vader en alle crewmembers de eer die ze toekomt.’

‘Ik mis mijn moeder, zusjes en broertje nog iedere dag’

Markus de Kok schiet vol als hij de kinderen bedankt die vlak daarvoor viooltjes plantten bij het graf van zijn moeder, zusjes en broertje. ,,Ik vind het zo mooi wat jullie voor mij hebben gedaan.”

Markus de Kok (rechts) vertelt leerlingen van de Regenboogschool over het bombardement in Boven-Hardinxveld. (© Cor de Kock)

Markus de Kok (rechts) vertelt leerlingen van de Regenboogschool over het bombardement in Boven-Hardinxveld. (© Cor de Kock)


Van die eerste januari 1945 zelf kan Markus de Kok (76) zich niets meer herinneren. Hij was 4 jaar toen een rijtje huizen aan de toenmalige Buldersteeg in Hardinxveld-Giessendam werd gebombardeerd door de Duitsers. Elf mensen vonden daarbij de dood, onder wie De Koks moeder, zijn twee zusjes en een broertje. ,,Het blijkt dat ik onder de tafel ben gekropen. Dat is mijn redding geweest, daarom sta ik hier nog.” Gewond werd de kleine Hardinxvelder onder het puin vandaan gehaald, een paar dagen later werden de vier lichamen begraven op begraafplaats ’t Kromme Gat. ,,Alleen dát moment herinner ik me nog. Een zwarte koets, met twee paarden ervoor en op de koets vier kisten.”
Continue reading ‘Ik mis mijn moeder, zusjes en broertje nog iedere dag’

Boek: Lest we forget – de berging van de Vickers Wellington uit het IJsselmeer

Op dinsdag 2 mei 2017 onthult burgemeester Fred Veenstra van gemeente De Fryske Marren samen met Zeekadetkorps Lemmer het monument ter nagedachtenis aan de bemanning van de geborgen Vickers Wellington. De Britse bommenwerper, met Poolse bemanning, werd in de nacht van 8 op 9 mei 1941 neergeschoten en stortte neer in het IJsselmeer. Afgelopen zomer zijn de resten van het vliegtuig op unieke wijze geborgen. Voorafgaand aan de onthulling vindt de boekpresentatie plaats van boek ‘Lest we forget – De berging van de Vickers Wellington uit het IJsselmeer’.

Persuitnodiging
Wij nodigen u graag uit om bij de boekpresentatie en de onthulling van het monument aanwezig te zijn. U bent van harte welkom vanaf 13.00 uur bij De Hege Gerzen te Oudemirdum. De boekpresentatie begint om 13.30 uur, waarna aansluitend om 14.30 uur het monument zal worden onthuld.

Boekpresentatie Lest we forget
Door het droogleggen van 900 vierkante meter IJsselmeer is het wrak van de Vickers Wellington op een unieke wijze geborgen. De gehele berging wordt minutieus beschreven in het boek ‘Lest we forget – De berging van de Vickers Wellington uit het IJsselmeer’. Het boek wordt gepresenteerd door de uitgever Eddy van der Noord en de auteurs Peter Boomsma en Ruurd Kok. Het eerste boek wordt aangeboden aan majoor Arie Kappert, oud stafofficier vliegtuigberging. Daarnaast zal Geert Jonker (BIDKL) ingaan op het identificatieproces van de geborgen bemanningsleden.

Onthulling monument
Het monument is bedacht en ontworpen door de projectleiders van Leemans en gemeente De Fryske Marren die betrokken waren bij de vliegtuigberging en de uitbater van de Hege Gerzen. Staalbouw de Jong heeft het monument vervolgens gemaakt. Het monument wordt geplaats bij De Hege Gerzen in Oudemirdum. Vanaf deze plek is er prachtig uitzicht op de bergingslocatie, ca 5 km verderop in het IJsselmeer. In het bijzijn van leden van de Poolse ambassade en een Pools museum zal burgemeester Fred Veenstra samen met leden van Zeekadetkorps Lemmer het monument onthullen. Daarnaast zullen de kinderen van basisscholen uit de buurt de onthulling bijwonen.

Het boek
Lest we forget bevat interviews met alle bij deze unieke berging betrokken partijen. Daarnaast telt het fraai vormgegeven boek tientallen historische én recente foto’s.

Aan het boek is o.a. medewerking verleend door SGLO-leden Theo Boiten, Douwe Drijver en Alexander Tuinhout.

Het boek kost 20 euro. Formaat 30×20. Full colour. 120 pagina’s. Veel prachtig beeld en vele bijzondere verhalen.
Het is te bestellen via de uitgeverij Louise te Grou.

Also see:
Wellington R1322 (SGLO T1023)
Juni 2016: Stuk IJsselmeer droog voor berging Wellington R1322
Augustus 2016: Stuk IJsselmeer drooggelegd om WOII vliegtuig te bergen
Augustus 2016: Geladen machinegeweren na ruim 70 jaar uit IJsselmeer
September 2016: Vliegtuig uit WOII in IJsselmeer had Poolse bemanning
Maart 2017: Boek: Lest we forget -de berging van de Vickers Wellington uit het IJsselmeer